De pijn komt harder aan als uw lichaam deze specifieke voedingsstof mist.
Het is zeker een vreemde link. Maar de gegevens liegen niet. Borstkankerpatiënten die een operatie ondergaan voor een radicale borstamputatie, lopen vaak naar buiten met een vitamine D-tekort. En die lage cijfers? Ze zijn belangrijk. Concreet lijkt het erop dat het hebben van minder dan 30 nmol/L de pijnknop aanzienlijk verhoogt na de operatie.
Preoperatieve vitamine D-suppletie kan feitelijk helpen bij het moduleren van de pijn achteraf.
Waarom gebeurt dit? We weten het niet helemaal. Wetenschappers denken dat het verband houdt met de rol van vitamine D bij ontstekingen. Ook de impact ervan op het immuunsysteem. Het reguleert misschien hoe zenuwen signalen verzenden? Het is duister, maar het verband wordt steeds luider in onderzoekskringen.
Het experiment
Het team van de Fayoum Universiteit in Egypte keek nauwlettend toe. Tussen eind 2024 en voorjaar 2025 observeerden ze 184 vrouwen die zich voorbereidden op een borstverwijderingsoperatie. De helft had een gezond vitamine D-gehalte, de rest niet. De groepen leken voldoende op elkaar: ze waren gemiddeld halverwege de veertig en hadden een vergelijkbare medische achtergrond. Cruciaal was dat de medische staf niet wist wie een tekort had. Geblindeerde onderzoeken verminderen vooroordelen en houden de zaken overzichtelijker.
Standaardzorg gold voor iedereen. Fentanyl tijdens de snee. IV paracetamol daarna elke acht uur. Plus een knopje voor tramadol als het echt pijn doet. Door de patiënt gecontroleerde analgesie geeft de herstellende patiënt, althans tijdelijk, weer enige macht.
Pieken in de afhankelijkheid van opioïden
Hebben ze pijn gemeten? Ja. Elke zes uur gedurende een volledige dag na de operatie. De resultaten waren grimmig. Vrouwen met een laag vitamine D-gehalte rapporteerden driemaal vaker matige tot ernstige pijn. Geen pijnlijke kreten op een schaal van tien, maar beslist een grimmige 4, 5 of 6. Het is het verschil tussen er doorheen ademen en zware chemische hulp nodig hebben.
Toen kwamen de medicijnen.
De groep met een tekort had meer opioïden nodig. Nog een beetje fentanyl tijdens de procedure: een bescheiden bultje van 8 microgram. Nauwelijks een blunder. Maar na de operatie? De kloof werd gewelddadig groter. Deze vrouwen gebruikten gemiddeld 112 mg meer tramadol dan hun goed gevoede tegenhangers. Dat is een aanzienlijke extra dosis. Tramadol helpt uiteraard, maar brengt risico’s met zich mee.
Misselijkheid, duizeligheid, sedatie. Misschien zelfs afhankelijkheid in de toekomst. De studie constateerde ook meer postoperatieve ziekte in de lage D-groep. Statistisch gezien gebeurde braken alleen daar. Of tenminste, dat is waar het werd gerapporteerd. De marge was klein, maar wijst in dezelfde ongemakkelijke richting.
Niet helemaal causaal
Correlatie is uiteraard geen causaliteit. Altijd het voorbehoud bij observationeel onderzoek. Dit gebeurde in één ziekenhuis in Egypte. Steekproefgroottes hebben limieten. De onderzoekers hebben geen angst, depressie of slaapkwaliteit gevolgd. Stress alleen kan immers de pijntolerantie veranderen. De stadia van kanker varieerden ook, hoewel de groepen zo goed mogelijk bij elkaar werden gebracht.
We kunnen dus niet zeggen dat een laag vitamine D-gehalte direct pijn veroorzaakt. Misschien is het een markering voor iets anders. Een zwakkere immuunrespons. Meer systemische ontstekingen hebben we niet gemeten. In het onderzoek werd niet naar die interne markers gekeken. Alleen al het resultaat: de pillen die ze slikten en de pijnscores die ze opschreven.
Nog steeds.
Als het oplossen van een vitaminetekort betekent dat je honderd milligram tramadol extra moet vermijden, is het dan de moeite waard om het te proberen? De auteurs denken van wel. Ze suggereren suppletie voor mensen onder de drempel van 30 nmol/L. Het verzacht misschien de klap. Misschien niet.
Het bewijsmateriaal neigt naar ja. Maar medicijnen zijn zelden een simpele aan/uit-schakelaar. We passen de doseringen aan. Wij monitoren bloedonderzoek. We wachten op grotere processen om te bevestigen wat Egypte als eerste zag. Ondertussen voelden de vrouwen in dat ziekenhuis het meteen. Er zijn geen onderzoeksgegevens die veranderen hoe pijn op dat moment voelt, alleen wat we de volgende keer doen.
Misschien wil het lichaam gewoon wat het verschuldigd is. Technisch gezien zonneschijn. Of een pil die het nabootst. Hoe het ook zij, de kloof is er. Of we hem vullen, hangt af van wie de spuit vasthoudt, of de capsule, of de beslissing.
